Koelkast temperatuur instellen: wat is de ideale temperatuur?

De meeste mensen zetten hun koelkast aan en vergeten er verder bij na te denken. Maar de temperatuur van je koelkast heeft direct invloed op hoe lang je eten goed blijft, hoeveel energie je verbruikt, en of bacteriën de kans krijgen om te groeien. Een koelkast die één graad te warm staat kan al een groot verschil maken voor de houdbaarheid van vlees, zuivel en groenten.

In dit artikel lees je wat de ideale temperatuur is voor je koelkast én vriezer, hoe je die correct instelt, en waarom jouw koelkast nu misschien op de verkeerde stand staat.

Wat is de ideale temperatuur voor een koelkast?

De ideale koelkasttemperatuur ligt tussen de 4 en 7 graden Celsius. De meeste voedingsmiddelautoriteiten, waaronder de RIVM, hanteren 4 graden als optimum. Op deze temperatuur groeien bacteriën zoals salmonella en listeria extreem langzaam, terwijl je eten niet bevriest.

Staat je koelkast warmer dan 7 graden? Dan neemt de bacteriegroei snel toe. Vlees, vis en zuivel bederven sneller en zijn eerder een risico voor je gezondheid. Staat de koelkast kouder dan 4 graden? Dan verspil je energie en kan je groenten en fruit bevriezen — wat de structuur en smaak aantast.

De gouden regel: stel je koelkast in op 4 graden.

Wat is de ideale temperatuur voor een vriezer?

Een vriezer moet altijd op -18 graden Celsius staan. Op die temperatuur wordt bacteriegroei volledig stilgezet en blijft bevroren voedsel tot een jaar goed. Staat je vriezer op -15 graden? Dan is de voedselveiligheid al iets minder, en heb je meer kans op vriesbrand.

Moderne koel-vriescombinaties en Amerikaanse koelkasten hebben een aparte instelling voor vriezer en koelkast. Stel ze altijd apart in.

Hoe stel je de temperatuur in op je koelkast?

Dat verschilt per type koelkast. Er zijn drie veelvoorkomende manieren:

Koelkast met draaiknop (analoog)
Veel oudere koelkasten en eenvoudige modellen hebben een draaiknop met een schaal van 1 tot 7 (of 1 tot 5). Hoe hoger het getal, hoe kouder de koelkast. Stel de knop in op 3 à 4 voor de ideale temperatuur — maar dit is een schatting. Gebruik een koelkastthermometer om de werkelijke temperatuur te meten en bij te stellen.

Koelkast met digitaal display
Nieuwere modellen, waaronder veel Samsung, LG en Bosch koelkasten, hebben een digitaal display op de deur of binnenin. Je ziet de huidige temperatuur en kunt deze met pijltjes of knoppen instellen op exact 4 graden. Dit is het meest nauwkeurig.

Koelkast via smartphone-app
Sommige moderne smart-koelkasten zijn verbonden met een app (zoals Samsung SmartThings of LG ThinQ). Via de app stel je de temperatuur in zonder de koelkast te hoeven openen.

Hoe meet je de werkelijke temperatuur?

De instelling op de knop of het display is een indicatie, geen garantie. De werkelijke temperatuur in je koelkast hangt af van hoe vol hij staat, hoe vaak je de deur opent, en of de koelkast goed werkt.

Koop een koelkastthermometer — die kost circa 5 tot 10 euro. Leg hem midden in de koelkast (niet tegen de achterwand) en laat hem 24 uur staan zonder de koelkast te openen. De weergegeven temperatuur is dan het meest nauwkeurig.

Wijkt de gemeten temperatuur meer dan 2 graden af van de instelling? Dan stel je de koelkast bij of controleer je of hij goed werkt.

Waarom staat mijn koelkast op de verkeerde temperatuur?

Er zijn een paar veelvoorkomende redenen:

De koelkast staat te vol. Als lucht niet goed kan circuleren, koelt een koelkast ongelijkmatig. De achterwand is dan veel kouder dan de deur. Laat wat ruimte over tussen producten.

De koelkast staat naast een warmtebron. Een koelkast naast een oven, de verwarming of in direct zonlicht moet harder werken en houdt de ingestelde temperatuur slechter vast. Zorg voor minimaal 5 cm afstand aan de zijkanten en 10 cm aan de bovenkant.

De rubbers zijn versleten. Als het rubber rondom de deur niet goed sluit, stroomt warme lucht naar binnen. Test dit door een vel papier in de deur te klemmen: als je het er makkelijk uit kunt trekken, sluit de deur niet goed.

De ventilatieopeningen zijn geblokkeerd. Zorg dat de ventilatieopeningen aan de achterkant van de koelkast vrij zijn. Een koelkast die te dicht tegen de muur staat kan oververhit raken.

De koelkast is te oud. Een koelkast die ouder is dan 10 tot 15 jaar heeft vaak moeite om de juiste temperatuur vast te houden. Het compressorsysteem raakt versleten.

Ideale temperatuur per zone in de koelkast

Niet alle plekken in je koelkast zijn even koud. Hier zijn de meest voorkomende zones:

De onderste legplanken (vlak boven de groentelade) zijn het koudst — ideaal voor vlees, vis en zuivel die snel bederven. De middelste legplanken zijn iets warmer — hier bewaar je overblijfsels, kaas en eieren. De bovenste legplanken zijn het warmst — geschikt voor dranken, sauzen en producten die minder gevoelig zijn. De deurvakken zijn het minst stabiel in temperatuur omdat ze het meest blootstaan aan de buitenlucht. Bewaar hier nooit vlees of vis — dit zijn goede plekken voor dranken, boter en condimenten. De groentelade heeft een hogere luchtvochtigheid, ideaal voor groenten en fruit. Bewaar hier geen vlees of vis.

Hoeveel energie bespaar je met de juiste temperatuur?

Elke graad kouder die je koelkast draait, kost gemiddeld 5% meer energie. Een koelkast op 2 graden verbruikt dus 10% meer dan op 4 graden, zonder enig voedseloordeel voordeel. Op jaarbasis scheelt dat al snel 10 tot 20 euro aan stroomkosten.

Staat jouw vriezer op -22 of -24 graden? Dan verbruikt hij tot 20% meer stroom dan nodig. Zet hem op -18 graden en bespaar direct.

Koelkast temperatuur 7 graden: is dat veilig?

Officieel is 7 graden de bovengrens voor voedselveiligheid. Boven de 7 graden neemt bacteriegroei snel toe. Staat je koelkast op 7 graden of hoger, zorg dan dat je vlees, vis en zuivel extra snel verbruikt en nooit langer dan 1 à 2 dagen bewaart.

Voor de meeste huishoudens is 4 à 5 graden de veiligste en meest energiezuinige keuze.

Wanneer is een nieuwe koelkast verstandig?

Als je koelkast structureel moeite heeft om de ingestelde temperatuur te halen — ook na het afstellen en controleren van de rubbers en ventilatie — dan is het compressorsysteem waarschijnlijk versleten. Een kapotte koelkast die te warm staat is een voedselveiligheidsrisico.

Een nieuwe koelkast hoeft niet duur te zijn. Tweede kans en outlet koelkasten zijn koelkasten die zijn geretourneerd, als showroommodel hebben gediend of een kleine cosmetische beschadiging hebben. Technisch zijn ze volledig in orde — getest op de juiste temperatuur voor levering — en kosten ze 20 tot 60% minder dan nieuw.